Skorzystanie z instytucji sankcji kredytu darmowego wymaga spełnienia szeregu warunków formalnych, określonych w ustawie o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2025 r. poz. 1362). Jednym z nich jest złożenie pisemnego oświadczenia w terminie 1 roku od dnia wykonania umowy. Pewne rozbieżności może powodować ustalenie od kiedy termin ten powinien być liczony. Czy od wypłaty kwoty kredytu kredytobiorcy? Czy może od dokonania całkowitej spłaty kredytu przez kredytobiorcę? Może od innego zdarzenia, niezależnego od stron umowy?
Kiedy następuje „wykonanie” umowy kredytu?
W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że z wykonaniem umowy mamy do czynienia wówczas, kiedy żadna ze stron nie jest już zobowiązana do świadczenia:
„Przez wykonanie umowy należy rozumieć sytuację, w której należycie wypełniono wszystkie obowiązki w ramach stosunku kredytu konsumenckiego” (T. Czech [w:] Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. V, Gdańsk 2026, art. 45).
„W szczególności umowa nie jest wykonana, gdy kredytobiorca nie zwrócił całości bądź części wypłaconego kredytu lub nie zapłacił naliczonych odsetek albo innych należności ubocznych (niezależnie od tego, czy umowę wypowiedziano, czy nie). W takiej sytuacji nie rozpoczął się jeszcze bieg terminu określonego w art. 45 ust. 1, a zatem kredytobiorca może złożyć oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego (odmiennie K. Kaczorowski, Termin…, s. 34–35, który przyjmuje, że wypowiedzenie umowy powoduje rozpoczęcie biegu tego terminu, opierając się na błędnym założeniu, że – po wypowiedzeniu – umowy nie można już wykonać, mimo że kredyt nie został w pełni zwrócony przez konsumenta).” (T. Czech [w:] Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. V, Gdańsk 2026, art. 45).
Przywołane stanowisko autora znajduje także potwierdzenie w aktualnej judykaturze (zob. wyrok SO w Poznaniu z 10.02.2025 r., II Ca 115/24, LEX nr 3829660; wyrok SO w Kielcach z 8.04.2025 r., II Ca 144/25, LEX nr 3891792).
Umowa z instytucją zaufania publicznego
Odpowiadając na przedstawione tu pytanie należałoby zatem stwierdzić, że termin 1 roku na złożenie pisemnego oświadczenia w znakomitej większości spraw należy liczyć od momentu całkowitej spłaty kredytu/pożyczki. Terminem granicznym, wyznaczającym wykonanie umowy, będzie więc termin dokonania ostatniej spłaty raty kredytu/pożyczki . Poza zaprezentowanym powyżej stanowiskiem doktryny i orzecznictwa ku takiej tezie skłania nas także racjonalny punkt widzenia. Trudno oczekiwać od kredytobiorcy, by w tak krótkim czasie od momentu zawarcia umowy z instytucją kredytową dysponował odpowiednimi narzędziami i informacjami, pozwalającymi mu choćby wstępnie dokonać analizy przedstawionej mu dokumentacji pod kątem naruszeń wymienionych w ustawie o kredycie konsumenckim. Tym bardziej, że zawierając umowę kredytu, kredytobiorcy działają w pełnym zaufaniu do instytucji finansowych.
